De marktwerking in de zorg moet worden ingeperkt.

Na 10 jaar zorgverzekeringswet blijkt dat de daarmee geïntroduceerde marktwerking de zorg niet goedkoper en beter heeft gemaakt. Zorgverzekeraars vervullen hun rol als kwaliteitsverbeteraars niet en patiënten en burgers hebben nauwelijks invloed. De solidariteit van het stelsel wordt ondermijnd door risicoselectie en verschuiving van zorgkosten van collectief naar individueel. Daarom is het tijd de marktwerking in de zorg in te perken.

Bijna 10 jaar is de Zorgverzekeringswet (ZVW) ingevoerd. Kenmerken van de ZVW zijn de verzekerings- en acceptatieplicht en de vaststelling van de basisdekking door de overheid. Met de invoering van deze wet per 1 januari 2006 kwam het onderscheid tussen de particuliere ziektekostenverzekeringen en de ziekenfondsen te vervallen. De wet heeft verbeteringen gebracht, maar voldoet per saldo op tal van onderdelen niet aan de sociaaldemocratische principes: een voor iedereen toegankelijke, betaalbare en kwalitatief verantwoorde gezondheidszorg. De PvdA streed indertijd voor een publieke gezondheidszorg, maar het werd een privaat stelsel, met publieke waarborgen omgeven. Deze publieke waarborgen zijn onvoldoende gebleken.

De belangrijkste knelpunten:

1. De zorgverzekeraars doen aan risicoselectie, wat de solidariteit ondermijn tussen zieke en gezonde mensen. Daarom moet er een voor iedereen gelijke basispolis komen en een verbod op speciale polissen voor collectiviteiten.

2. De zorgkosten verschuiven van collectief naar individueel voor de eigen bijdragen, eigen risico en verschuiving van het basispakket naar het aanvullende pakket. Daardoor verminderen ze niet, maar komen alleen meer ten laste van de minder draagkrachtigen: mensen met een laag in komen en mensen met een hoog ongezondheidsrisico. Eigen risico’s en eigen bijdragen moeten worden afgeschaft in elk geval in de gehele eerste lijn, maar liefst in de hele gezondheidszorg.

3. Selectieve zorginkoop als instrument om de burger invloed te geven op de zorg werkt niet in het huidige stelsel. Het inkoopproces is ondoorzichtig en de prijs lijkt belangrijker dan de kwaliteit van de te leveren zorg. Er moet één beperkte set van publiek geborgde en wetenschappelijk onderbouwde kwaliteitsindicatoren komen, op basis van input van burgers, patiënten en professionals.

Voor meer achtergrondinformatie zie het verslag van de WPC conferentie van 10 april 2015 over de Grenzen aan de marktwerking in de zorg.

Verslag WPC-Conferentie Grenzen aan de marktwerking in de zorg 10 april 2015 def

Zie ook het artikel “Links en de zorg” van Dirk Achterbergh en Nico Bernts in S&D van juni 2016: Links en de zorg S&D